مشخصات حوضه های آبریز ارس و کورا
1398/11/07
  • مشخصات حوضه آبریز ارس:
شاخه اصلی رودخانه ارس از بخش های جنوب شرق ترکیه  و ازارتفاعات 3100 متری کوه های مین گول در نزدیکی شهر ارزروم سرچشمه گرفته(بلند ترین ارتفاع این حوضه ، قله  5100 متری آرارات در کشور ترکیه و پست ترین نقطه آن به ارتفاع 11 متر در خروجی حوضه و در کشور آذربایجان واقع است) و در داخل ترکیه به نامه ارس شهری نامیه میشود. این شاخه در مسیر خود به سمت شرق در نزدیکی محلی به نام طرز لوجا به رودخانه آخوریان که منشا آن نیز خاک ترکیه است و در مرز بین ترکیه و ارمنستان جریان می یابد، متصل میشود. در ادامه مسیر، رودخانه ارس مجددا مرز بین ترکیه و ارمنستان را تشکیل می دهد در نقطه ثلاثه(نقطه مرزی مشترک بین ایران، نخجوان و ترکیه) رودخانه در مسیر مرز بین یاران و استان آذربایجان غربی و جمهوری آذربایجان قرار می گیرد، سپس در مرز بین ایران و ارمنستان جریان یافته و مجددا مرز میان ایران و آذربایجان را طی می نماید . نهایتا این رودخانه به داخل قلمرو جمهوری آذربایجان وارد شده و پس ازاتصال به شاخه اصلی کورا به دریای خزر تخلیه می گردد.  سهم  هر يک کشورهای ایران، ترکیه، ارمنستان و آذربایجان از حوضه آبریز ارس به ترتیب برابر 3/39، 5/24، 2/23 و 9/12 درصد است. (برگرفته از مطالعات طرح توسعه پایدار ارس، آب منطقه ای آذربایجان شرقی، سال 1383).
طول این رودخانه از سرچشمه تا اتصال آن به رودخانه کورا 1072 کیلومتر و مساحت حوضه آبریز آن 96920 کیلومتر مربع می باشد. این رودخانه از نظر مورفولوژی به دو بخش کوهستانی و دشتی تقسیم بندی میشود که مناطق بالادست تا خداآفرین بصورت کوهستانی با شیب متوسط 9/3 درهزارو از خداآفرین به پائین دست بصورت دشتی  با شیب متوسط 3/1 در هزار جریان دارد. درصد مساحت کشور ایران، 24 درصد از مساحت کشور ترکیه، 23 درصد از مساحت کشور ارمنستان و 13 درصد از مساحت کشور آذربایجان در داخل حوضه آبریز ارس واقع شده است. متوسط تخلیه سالیانه آن قبل از اتصال به رودخانه کورا 5/9 میلیارد مترمکعب می باشد.
  • مشخصات حوضه آبریز کورا:
این رودخانه از شرق ترکیه سرچشمه می‌گیرد و از کشورهای گرجستان و جمهوری آذربایجان از میان رشته کوه‌های قفقاز عبور کرده و پس از آنکه رود ارس به آن می‌پیوندد، سرانجام در منطقه تالش گشتاسبی به دریای خزر می‌ریزد. این رود از دامنه‌های شمالی آب‌پخشان کوه‌های چالدران و از ارتفاعات حدوداً ۲۷۴۱ متری آن سرچشمه می‌گیرد. مساحت حوضه آبریز این رود، حدود ۱۹۸ هزار کیلومتر مربع است.
در گذشته، این رود تا شهر تفلیس قابل کشتیرانی بود، ولی اکنون به سبب احداث سدها و نیروگاه‌های گوناگون در مسیر آن، دیگر قابل کشتیرانی نیست.
رود کورا بزرگترین رود سرزمین‌های قفقاز است. درازای این رود حدود ۱۵۱۵ کیلومتر است. حدود ۱۷۴ کیلومتر از آن در ترکیه، ۴۳۵ کیلومتر از آن در خاک گرجستان و حدود ۹۰۶ کیلومتر از آن در سرزمین‌های جمهوری آذربایجان جریان دارد. متوسط تخلیه سالیانه آن قبل از اتصال به ارس 5/19 میلیارد مترمکعب می باشد.
گروه رودخانه های مرزی و منابع آب مشترک شمالغرب کشور